Toplumları Ne Motive Eder?

Benjamin

Dar Geçitteki Aydın (Ayrıntı Yay.)

Jay Parini

Günümüz insanının giderek proleterleşmesi ve kitleleşmenin artışı madalyonun iki yüzü gibidir. Faşizm, yaratılan yeni kitleleri temeldeki mülkiyet yapısını bozmadan düzene sokmaya çalışır... Faşizm kurtuluşu, bu kitlelere haklarını değil kendilerini ifade etme fırsatını vermekte görür. Kitlelerin mülkiyet ilişkilerini değiştirme  hakları vardır ama faşizm onlara konuşma hakkı verirken mülkiyeti korur. Faşizmin doğal sonucu siyasal yaşama estetiğin sokulmasıdır...

Siyaseti estetik hale getirmeye yönelik olarak sarf edilen çabaların tümü tek bir noktada sonuçlanır: Savaş. Geleneksel mülkiyet sistemi içinde en geniş çaplı kitlesel hareketlerin önüne bir hedef koyabilen şey ancak ve ancak savaştır. Durumun siyasal olarak formüle edilişidir bu. Teknolojik olarak formüle etmek içinse şu söylenebilir: Mevcut mülkiyet sistemi içinde günümüzün tüm teknolojik kaynaklarını seferber edebilecek tek şey savaştır.
-- Walter Benjamin

Sanırım tarih aynı rotayı izlemiyor, toplumlar da öyle... Ya da oldukça sıradışı bir estetik anlayışımız var.

Belagatin Kuralları

Etkili ve güzel söz söyleme sanatı olarak tanımlayabileceğimiz hatiplik ya da belagatin her dile özgü kuralları var. Konuyu İngilizce açısından ele alan, Mark Forsyth imzalı Elements of Eloquence (taksimetreli, ing.) sıfat dizileri ya da katarlarının nasıl olması gerektiği ve benzeri konularda kafa yoran bir çalışma. Örneğin, sıfatlar şu sırayla birbirini takip ediyor:

kanı - büyüklük - yaş - biçim - renk - köken - malzeme - amaç + isim.

Örnek: lovely little old rectangular green French silver whittling knife.

Fikirlerini sözcüklerle değil video kasetlerle yapan ve ne konuştuklarını asla anlayamadığım insanlara gururla sunulur; bir Ars'ın Gemisi hizmeti.

Gavator'un İhaneti

Rahmetli Necmettin Erbakan'ın mezarında "Sizi gidi dönekler sizi!" dediğini duyar gibiyim; o hafif ince, birazcık gevrek ve müstehzi sesiyle. Kendisine ihanet edenlerle hesabını göremeden, gözü açık gitti Hoca. Şimdi hainlerin üçüncü ihanetini gülümseyerek bile izleyemiyor, çünkü ikinci ihanet çoktan kahretti onu.

Akreplerin elinden akreplikten başka bir şey gelmiyor ve atasözümüz, o kadim atalarımızın öğüdü binlerce yıl uzaktan kulaklarımızda çınlıyor:

Kış kışlığını...

Bir Gavatsıl Durugörü Anıydı O

Yüce dağların doruklarından damıtılıp süzülen. Ayılar pür gavat, ceylanlar pür dikkatti. Gasgavat çarşaflar ipte serilmiş kururken mandallar huzursuzdu. Coşkun akan ırmaklardaki kayaların arasından ok gibi fırlayan sazanlar yaklaşan kışı umursamıyordu. Ne zaman umursamışlardı ki?

Takke düştü, kel göründü ve Pan borusunu üfledi. O gavatsıl durugörü anı hiç yaşanmadı.

Yaşayan Ölüler Ülkesi

Ürüyoruz

Hangi başbakanın evcil hayvanı vardı? Düşünüyorum, düşünüyorum ama hatırlayamıyorum. İdeolojisi hiç önemli değil, ister muhafazakar demokrat, ister sosyalist, ister liberal ya da her neyse, içinde hayvan sevgisi olan hiç mi yoktu? Köpeği, kedisi, muhabbet kuşu, papağanı ya da  kaplumbağası olan oldu da biz mi görmedik? Doğadan, yaşamdan bu kadar kopuk insanları nasıl bulduk, nasıl seçtik? Kimler ya da ne bizi birer zombi haline getirdi? Nasıl bu kadar yanıldık? Şimdi köpekler uluyor ve biz kahroluyoruz.

Gerçeğin Göze Batırılan Tezahürü

Değişik arkaplanlarda doğanın kültürle olan savaşından Kylie Minogue'un bütün aşıklarına... Hangisini beğendiniz, Spencer Tunick mi, Joseph Kahn mı?

Başlığı çok düşündüm.

Evde Kendi Zombinizi Yapın

Evinizde bulunan alelade okyanus yaratıklarıyla kendi zombinizi yapmanız pekala mümkün. Öncelikle gerekenler (tıpkı yemek tarifi gibi):

Vudu usulü Zombi

• 1 adet gıcık olduğunuz ölümlü düşman
• 1 adet kirpi balığı ciğeri
• eldiven, badana fırçası
• kolay açılabilen bir tabut

Kirpi balığını alın. Eldivenleri kullanarak ciğerini çıkartın. Badana fırçasını ciğere batırdıktan sonra bol bol, ferah ferah, hiç çekinmeden düşmanınızın her yerine sürün. Bir kaç dakika dinlenmeye bırakın (salamuraya yatırın). Kısmi felç olmuş düşmanı tabuta yerleştirin ve gömün (çok derin olmasın). Yaklaşık 12-48 saat içinde zombileşmiş hasmınız toprak üstüne çıkacaktır. Çıkmadıysa cesaretiniz kırılmasın; yalnız bir dahaki sefere daha az ciğer sürün (aşırı doz, bazen olur).

Bu tarifteki sihirli madde tabii ki tetrodotoksin (bilenler için TTX). Zehrin adı, varlığı ilk defa onlarda keşfedilen tetraodontiformes familyasındaki (kirpi balığı ve akrabaları) balıklardan geliyor. Aslan balığı, çeşitli ahtapot türleri ve bazı sevimli bataklık sakinlerinde de bu zehir mevcut. Suşi severlerin bazen maruz kaldığı Fugu zehirlenmesinin müsebbibi de bu madde olmakta. Neyse konumuza dönelim.

Düşmanınız tabutun içinde olgunlaşırken yeterince hava soluyamayacağı için, beyni biraz oksijensiz kalacak ve kalıcı hasar beklemeniz normal. Bu yüzden, çok karmaşık olmayan ayakişleri dışında bir şeyler beklememelisiniz. Korku filmlerinden aşina olduğumuz teninin solgunluğu, ağzından akan salyalar ve homurdanmasının sebebi bu.

 Ciğerden az mı sürdünüz? No problem! Ona her sabah bir fincan boru çiçeği (tatula ve şeytan elması da denir; datura stramonium, lat.) çayı içirerek sürekli halusinasyon halinde tutmanız mümkün. Daturanın tüm türleri kızılderililerin ergenlik ve diğer tören ve ritüellerinde yüzyıllardır kullanılmış ve onları taklit etmeye çalışan Batılılar sıklıkla zehirlenmişlerdir. Güneybatı Amerika çöllerinde yetişen ve patates familyasından olan bu ölümcül nadide bitki, solunum güçlüğü, deniz tutması ve taşikardi tedavisinde kullanılan atropin, hiyosiyamin, skopolamin gibi cevherler içerir. Bu şekilde zombiciğiniz her daim uçuşta olacaktır.

Hepsi bu kadar! Bu kolay adımları izleyerek arka bahçenizi ölüp de ölmemiş bir güruhla donatabilirsiniz. Lütfen ama lütfen, bunu yalnız hak eden insanlara yapın.

The Oyster's Garter (ing.), birazcık kısaltılmış haliyle.

Enigma: Elgar ve Dorabella

15 yy'dan 240 sayfalık Voynich Yazması, Girit'te 1908'de keşfedilen Phaistos Diski (ing.), 60 ve 70'lerin Zodyak Katili'nin mesajları (yalnızca biri çözülebilmişti, ing.) ve tabii ki +ORC'nin ünlü tekerlemesi (ing.). Çözülememiş şifreli metinlere Dorabella'yı da ekliyoruz (ing.):

Edward Elgar'ın karısı ve kızıyla yaşadığı ve eserlerinin çoğunu bestelediği Malvern'de rahibin kızı Dora Penny'ye yazdığı ve kriptografi dahilerinin hala çözemediği şifreli not.

Elgar, Enigma Çeşitlemeleri... Aksi hayal kırıklığı olurdu. Sunulan ve genelde kabul görmeyen çözümler içinde en beğendiğim Pelling'inki oldu:

Mesajın Dora'ya yazılmış olması (ileri derecede matematik bilgisi beklemiyoruz), Elgar'ın melek resimleri yapan erken Rönesans dönemi ressamlarından Forli adını verdiği ev... Bence uyuyor.

Unutmamak için +ORC'nin tekerlemesini de buraya alalım:

Gold, with six bars, or with the visor raised (in full face) for royalty
Silver, with five bars, (in full face) for a duke or marquis
Silver, with four bars, with visor raised (in profile) for an earl, viscount or baron
Steel, without bars, and with visor open (in full face) for a knight or a baronet
Steel, with visor closed (in profile) for a squire or a gentleman

Amaç, bilmecenin yardımıyla verilmiş linki (131.92.15.128/+ORC) düzeltip gizli bir web sayfasına  erişmekti.

Toronto Üniversitesi'nden antropoloji profesörü ve The Puzzle Instinct: The Meaning of Puzzles in Human Life kitabının yazarı Marcel Danesi'nin dediği gibi Dorabella şifresi ve benzeri bilmeceleri çözmek felsefe ya da bilimdeki o büyük cevapları bulmaya eşdeğer.

Şeytani Picasso

Kırmızı Koltuktaki Çıplak Kadın
Fotoğraf: James Glossop

Çirkinliğin ve kötülüğün şeytani çekiminin etkisi altında kalmış aşağı-dünyadan bir kişilik.

Böyle tanımlamış Picasso'yu ünlü psikolog Carl Jung, şizofrenlerin resimleriyle onunkileri mukayese ettikten sonra. Normdan radikal şekilde saptığı için düşmanlık ya da şaşkınlıkla (ing.) karşılanan Picasso'nun tarzı iyilik ve güzelliğin genel kabul görmüş ilkeleriyle bağdaşmıyormuş.

Akan Nehre Yaprak Ağlamak

Geldi yine mevsim-i Hazan (herkes uyduruyor, benim eksiğim ne?)! Ağlıyoruz yaprakları birer birer o zaman denen nehre; Tuncer Kurtiz, Turgut Özakman...

Her ölüm incitir, ama başkadır yine de Güz kayıpları. Güneşten kavrulmuş teniniz alışık değildir tuzlu gözyaşlarına; yanaklarınızda kuruyamadan savurur onları rüzgar. Oysa kalsınlar istersiniz, o ıslaklık hemen sizi terketmesin, uzasın o an ki kısacık da sürse yenelim o Azrail denen başbelasını. Kalmazlar.

Vampirizma - 1

Bir vampir asla vampir olduğunu söylemez. Hatta ona vampir olduğunu söyleyenleri "Vampir olsam bana vampir diyenleri dişlerdim!" türü maskeli sözlerle yanıtlar.

-- Nihat Behram; Yurt, 01/09/13.